شهر پر شده است از کودکان زباله. دست‌هاشان و گاه حتی پاهاشان برهنه است. می‌لولند و می‌کاوند تا شاید مرواریدشان را از برکه‌ی سطل‌های غول‌پیکر صید کنند. من حواسم نیست… عبور می‌کنم. وقت هم ندارم… عبور می‌کنم. کاری ندارد چند بسته دستکش نایلونی بگذارم توی داشبورد… اما خب عبور کردن کار آسانتری ست. این عبور کردن‌های من شاید یعنی بذر نفرت… یعنی او کسی نیست… یعنی ندیدمش… یعنی دیده نمی‌شود. اصلن از کسی که سال‌ها دیده نشود چه توقعی می‌شود داشت؟! کار دیگری به ذهنم نمی‌رسد. ولی این بار می‌خواهم عبور نکنم. بایستم و بگویم خسته نباشی. بعد بگویم با دست برهنه آشغال‌ها را زیر و رو کردن بیمار می‌کند آدم را. یک بسته دستکش بدهم و از او خواهش کنم که موقع کار بپوشد تا مریض نشود. باید از او بخواهم ببیند که دارد دیده می‌شود… که دارد به شمار می‌آید.

برتراند راسل*

آقای راسل عزیز؛ کافی ست کسی که می‌گوید دو به علاوه‌ی دو می‌شود پنج صاحب قدرت باشد تا بفهمید چیز زیادی برای خنده یا دلسوزی نمی‌ماند. کافی ست بدانید زور دلیل و برهان قاطع ٬آسان٬ به ایمان نمی‌چربد تا دلسوزی‌تان به عصبانیت بدل شود. کافی ست به خاطر بیاورید “زمین گرد است” یکی از بزرگترین چالش‌های علمی-حقوقی تاریخ بوده است تا به جای دلسوزی کمی عصبانی شوید. اگر هم خواستید بیشتر عصبانی شوید یادتان بیاید ٬دست آخر٬ گالیله در دادگاه اعتراف کرد زمین گرد نیست.  حالا شما دلتان بیشتر به حال گالیله می‌سوزد یا اسقف اعظم یا مردمی که به جای سواد٬ ایمان داشتند و در مراسم سوزاندن گالیله -ابلیسی که ایمانشان را نشانه رفته بود- پای می‌کوفتند و دست می‌افشاندند؟!

موافقم که عصبانیت معمولن ریشه در استیصال دارد اما استیصال را منحصر به استیصال در اقامه‌ی دلیل و احتجاج دانستن خطا ست. متاسفانه استدلال صحیح و مطلق (اصولن گزاره‌های مطلقن درست هم کم شمارند و هم کم خاصیت و محدود می‌شوند به همین مثال‌های ریاضی و تجربی) در قیاس با عناصر قدرت مثل جمعیت٬ صدای کلفت و بلند٬ اسلحه٬ و البته ایمان موجود نحیفی ست. استیصال می‌تواند ناشی از غلبه‌ی قدرت علیرغم تقلای علم و استدلال و عقل باشد. مشکل فقط آن‌جا نیست که کسی به دوربین زل بزند و بگوید “ماست سیاه است”. مشکل اصلی وقتی ست که جماعتی به گوینده ایمان داشته باشند و این جماعت قدرت سرکوب هر که را ادعای سفیدی ماست کند داشته باشد.

پی‌نوشت: حرف‌های راسل را مستقیم از وبلاگ قدغن نقل کرده‌ام اما دلیل نوشتن این متن این بود که قبل‌تر هم این جملات در ریدر همخوان شده بود و بسیار مورد استقبال قرار گرفته بود. نتیجه‌ی ساده‌‌اش می‌شود هر کس لحن و زبانش عصبانی‌تر٬ دستش از منطق خالی‌تر. من به همان دلایلی که گفتم مطمئن نیستم این قاعده حتی در زندگی اجتماعی روزمره صادق باشد. عناصر قدرت اجتماعی ممکن است سلاح و زندان و داغ و درفش نباشد ولی جمعیت و صدای بلند و باورهای متداول و … هست.

فرودگاه ناامن‌ترین و اضطراب‌آورترین جای دنیا ست برای من. بر پیشانی فرودگاه‌های ایران که ترس سقوط توپولوف و بوئینگ عهد دقیانوس خورده است. گیت خروجی امام خمینی برای هر کس و ناکس٬ برای هر سرشناس و ناشناس٬ برای هر عادی و غیرعادی ترس مهر ممنوع‌الخروج هم دارد. توی فرودگاه باید چهارچشمی مراقب گذرنامه و پول بود. دزد دارد فرودگاه آخر… دزد! همه‌اش مضطربم که دیر نشود. که جا نمانم. که مثل دفعه‌ی آخر یکهو بی‌خبر پرواز ۳ ساعت جا‌به‌جا نشده باشد و من سر بزنگاه هم نفهمم و نرسم! که اضافه بار… که محموله‌ی ممنوعه‌ی از اینک ممنوع…!

کمی آن طرفتر از مرزهای ایران٬ گذرنامه‌ی ایرانی یعنی سند جرم! توی گیت ورودی فرودگاه‌های خارجی٬ گذرنامه‌ی ایرانی داشتن انگار یعنی مشکوک و خطرناک بودن. منتظر باش… بد نگاهت می‌کنند. سین جیمت می‌کنند. به هر بهانه که بشود اذیتت می‌کنند. تنت را می لرزانند. تهدیدت هم می‌کنند… همان مو زردهای مدعی تمدن… تهدیدم هم کردند که دیگر پایم را توی فرودگاهشان نگذارم. چرا؟ فقط چون ایرانیم!

از کی شروع کردم به عقب را پاییدن؟ من همه‌اش توی رانندگی آینه‌ی عقب را چک می‌کنم. وقتی می‌نویسم هی بر‌می‌گردم عقب که کسی فضولی نکند. توی خیابان همه‌اش بر‌می‌گردم عقب که ناگهان از پشت شانه‌ام را نچسبند و بازداشتم نکنند… به خاطر لباسم٬ به خاطر همراهم٬ به خاطر راه رفتنم در پیاده‌رو! از کی این همه ،فرودگاه فرودگاه، مضطرب شده‌ام؟!

سرم را می‌اندازم پایین‌تر. نباید دید… نباید شنید… نباید فهمید… سر را اگر بالا بیاورم همه‌ی آمده‌ها را باز باید برگردم. وقت نیست. طاقتم تاق شده. از بازگشت هم که بدم می‌آید. گیرم نه این خیابان مرا به خانه‌اش برساند و نه او چشم انتظار رسیدنی باشد. کفش‌ها٬ پاها٬ چشم‌ها را می‌شود در آورد و همین گوشه‌ی پیاده‌رو گذاشت. حالا چه عجله‌ای ست؟! آرام‌تر… کم کم وقت آن هم می‌رسد. ته‌مانده‌ی احساس را بیاندازم تنگ کاسه‌ی همین گدا؟ … راستی من چرا گدایی از یادم رفته؟!

سلام ارباب… در خدمتگزاری حاضرم. این سری که می‌بینید تا ابد هوای تمرد نخواهد کرد. نگران نباشید. خاصیتش این است بیچاره. مثل خیلی چیزها که وقتی افتادند دیگر برخاستن در مرامشان نیست. بنده‌نوازی بفرمایید و تازیانه بزنید. این پشت ماشاءاله شلاق‌خورش ملس است؛ مدل بالا٬ مشتری‌پسند٬ خوش‌سوار. تازه اگر بخواهید تا دم صبح برایتان خواهم رقصید. خوش‌رقصی بلدم. رقص لکاته‌گان را خوب می‌دانم. به هر سازی هم که امر فرمایید… بخواهید٬ می‌آیم تلخک بزمتان می‌شوم. چطور است؟ به نفهمی‌هایم سوگند٬ تا خود خروس‌خوان طوری بردگی‌تان کنم که هم‌پیاله‌گان و هم‌پالگی‌هاتان ضعف کنند از خنده. بفرمایید دستم بیاندازند و باز قهقهه‌تر بزنند؛ مباد عیش جورتر از این که هست نشود.

حالا بعضی وقت‌ها آدم‌های خوشبخت -همان‌ها که زود به زود خوشحال می‌شوند- به آینده هم امید دارند. گاهی هم البته امیدی ندارند ولی این امید نداشتن ناامیدی نیست. می‌خواهم بگویم وقتی انتظار اتفاق خارق‌العاده‌ای را برای خوشحال شدن نمی‌کشی یعنی امیدوار نیستی و در عین حال ناامید هم نیستی. بهتر است بگویم خیلی خوشبختی چرا که نیازی به اتفاقات خارق‌العاده نداری. نیازی نداری و انتظاری هم نمی‌کشی.

نه امیدواری علامت خوشبختی ست و نه امید نداشتن یعنی نگونبختی. کمی آن طرف‌تر ٬ناامیدی٬ اما زهرمار است. ناامیدی آن وقتی ست که آدم ته کوچه بن‌بست گیر افتاده؛ باید فرار کند ولی راه فراری نیست. ناامیدی علامت که چه عرض کنم… اصلن خود بدبختی ست. ناامیدی وقتی ست که نه تنها چیزی برای خوشحال شدن وجود ندارد٬ زمین و زمان بر تاریکی و سیه‌روزی دلالت می‌کند. سیه‌روزی در پیش است و انتظار هیچ معجزه‌ای هم نمی‌توان کشید. گاهی فکر می‌کنی زور معجزه هم -اگر بیاید- به این روزگار تلخ‌تر از زهر نرسد حتی. ناامیدی -تو بگو بدبختی- یعنی یک نفر مثل من به شما بگوید “برایم دعا کنید”. نه فقط شما… غول چراغ جادویی هم٬… خدا هم حتی اگر باشد و بنشیند همین جا روبه‌رویم و بگوید “آرزویت بگو تا اجابت کنم”٬ بگویم: برایم دعا کن لطفن…

همه‌ی این‌ها درست ولی پورن‌ استار که آدمِ من نیست! شرافت و موفقیت و همه‌ی فضائل دنیا که نشد شرط کافی برای آدمِ کسی بودن! پورن استار نمی‌تواند آدم من باشد چون راهبه‌ها هم نمی‌توانند آدم من باشند؛ همان طور که من ٬گیرم شریف و موفق و هزار خوبِ دیگر٬ نمی‌توانم آدم همه کس باشم. کافی نیست که من بدانم به فلان کار و بهمان لایف استایل یا این طرز فکر و آن رفتار ایرادی وارد نیست. باید دوستشان هم داشته باشم تا بتوانم نزدیکشان آسوده زندگی کنم. می‌توانم از بودن و نفس کشیدن چیزی که نمی‌پسندم دفاع کنم. می‌توانم حتی خوشحال باشم از این بودن‌های متفاوتی که به دنیای اطرافم رنگ تنوع می‌زنند. اما آدمِ کسی بودن بیش از این حداقل‌ها ست. آدم کسی بودن از نقطه‌ی صفر مطلق غریبه‌گی و درجه‌ی یکصد و هشتادم تفاوت شروع نمی‌شود. آدم کسی بودن یعنی از خودش بودن در کنارم لذت ببرم… خودم بودن در کنارش مغرورش کند.

مبارک نیز می‌داند فرمان گشودن آتش به روی مردم یعنی آغاز تمرد سربازان و فرماندهان و سپس گام به گام مسلح شدن معترضان و رویارویی نهایی با رژیم. بنابراین صدور چنان فرمانی می‌تواند عین خودکشی باشد. از سوی دیگر٬ ارتش مصر از مدل ارتش‌های غیر ایدئولوژیک تبعیت می‌کند؛ با تهییج احساسات میهن‌پرستانه پا گرفته‌ است و برای مقابله با تهدیدات خارجی بسیار آماده‌تر است تا دفع قیام‌های داخلی. ارتش مصر ارتشی سکولار است که در چنین بزنگاه تاریخی بنا نیست سربازانش بین خدا و مردم یا آخرت و دنیا یکی را انتخاب کنند. ایشان فرمانده‌ی خود ٬حسنی مبارک٬ را نماینده‌ی خدا روی زمین نمی‌دانند و در خوش‌بینانه‌ترین حالت سراغ این نماینده‌گان الهی را در الازهر می‌گیرند. مشروعیت الهی و قدرت سیاسی در یک نقطه متمرکز نیستند که رویگردانی از حکومت کفر و الحاد ترجمه شود. نظامیان در این شرایط به انتظار می‌نشینند تا ببینند دولت عرضه‌ی حل دیپلماتیک مسائل را دارد یا نه و اگر از کفایت دولت ناامید شوند٬ روی می‌گردانند و به قیام می‌پیوندند.

آقایان معترض مصری٬ تا مبارک ابتکار عمل را به دست نگرفته است٬ تا نظامیان از کفایت شما هم ناامید نشده‌اند٬ تا مردم توی خیابان زورشان ته نکشیده و دلشان سرد نشده است٬ و خلاصه تا تنور داغ است٬ بجنبید و دولت موقت تشکیل دهید.

ترس‌های من هم مثل خیلی‌های دیگر٬ از مختصات دانایی نیست که شروع می‌شود. از وقتی شروع می‌شود که رودربایستی را کنار می‌گذارم و اجازه می‌دهم آن عقل حسابگر جولان بدهد. آن وقت یک روز می‌آید که چشم باز می‌کنم و می‌بینم ترس ٬سلول به سلول٬ تنم را در نوردیده است و من گوشه‌ای کز کرده‌ام تا اژدها سر برسد و مرا ببلعد. دست‌ها بالا ست٬ چشم‌ها بسته٬ انتظار مهوع٬ و قربانی مطیع. اصلن این وقت‌ها به زودتر بلعیده شدن راضی‌ترم. اصلن هرچه به باد رفتن زودتر٬ زجر انتظار پر مخافت هم کوتاه‌تر! اصلن بیا مرا ببلع لطفن.

لابد حریص‌تر هم٬ فداکارتر هم٬ در دم دست‌یافتنی‌تر هم٬ فردا فراموش‌شدنی‌تر هم!

که مگر به حرف کدام گربه سیاه کدام باران؟! که اصلن اگر به ترجیح‌های من بود٬ حالا این؟!

خودش نمی‌گفت اما که حرفِ هار نیست فقط که فقط حرف نیست. نمی‌گفت حرف نباید حتمن هار باشد تا بدرد. نمی‌گفت فقط فحش و پرخاش نیست که نفس می‌بُرد. نمی‌گفت نیش و کنایه یا لحن و فریاد نیست فقط آن که چشمش خون دارد و دندانش پیدا ست و بزاقش روان است. گاهی همین حرف‌های عادی٬ همین عاشقانه‌های سوزناک٬ همین گلایه‌های از سوم شخصِ ناپیدا٬ همین‌ها که همه می‌شنوند و می‌خوانند و دوستشان دارند هم زخم می‌زند. جایش می‌ماند و یکبند درد می‌گیرد. فراموش نمی‌شود. می‌درد و نفست می‌برد. همین حرف‌های دوست داشتنی پر شور که زیرشان دارد تند و تند لایک می‌خورد… نگاه کنید… آن طرف‌تر یکی هم هست که دارد توی سینه‌اش لایک لایک مشت می‌خورد. نفسش بالا نمی‌آید. تنش دیگر نا ندارد بلند شود و لنگ لنگان خودش را از رینگ بکشد بیرون.

یا مثلن من با همین خانم پرستار که توی این یک ماه هی زنگ زد و هی نخ داد و پریروز عصبانیت گرفت و با خاک یکسانم کرد٬ غریبه‌ام. هی دید زنگ می‌زند و متقابلن گوشیش در مقام احوالپرسی زنگ نمی‌خوردها. دید حرف می‌زند و من پی حرف‌هایش را نمی‌گیرم‌ها. دید اصلن این دفعه من سر و کله‌ام توی اورژانس پیدا نمی‌شود‌ها. دید من دارم می‌گویم دو ماه دیگر بیشتر این‌جا نمی‌آیم‌ها. دید گفتم دارم تا چند ماه دیگر از این مملکت می‌روم‌ها. ولی وقتی به‌ش به زبان بی‌زبانی گفتم دوست‌دختر دارم پرخاش کرد که “پس چرا نخ می‌دهم؛ چرا دور و برش می‌پلکم؛ چرا این همه با او خوش و بش می‌کنم” (این همه‌اش٬ آن همه که خیلی زیاد باشد نیست!). بعد من آمدم با او هم هموطن بشوم و تو همین مدت کوتاه دور بیافتم و جار بزنم که با هم سر و سری داشته‌ایم و به قول امثال خودش رویش اسم بماند و بشود آش نخورده و دهن سوخته که البته این کارها را نمی‌کنم و همان غریبه‌ای که بودم٬ می‌مانم.

یا مثلن من با این رادیولوژیستی که راپورت می‌دهد به اطلاعات و پرستاری که موسم گزینش نمازخوان و مقدس‌مآب می‌شود و مسوول آزمایشگاهی که می‌گوید “کسی که به ولایت فقیه اعتقاد ندارد٬ خدا را قبول ندارد و کسی که خدا را قبول ندارد مهدور‌الدم است” و دندانپزشکی که شراب ناب می‌اندازد و می‌خواهد استخدام سپاه شود و مدیر فلان تاسیسات نفتی که با لباس رزم و چفیه آمده بود تا چک‌آپ بشود٬ غریبه‌ام. یا با اکثر آدم‌هایی که در طول روز می‌بینم از بقال و راننده بگیر تا رئیس و مدیرعامل هم هم… و این‌ها که گفتم فقط مشاهدات همین دو سه روز اخیر است. و تازه من توی همین دو سه روز با کسی که صحبت‌هایش تیتر روزنامه‌ها بوده است یا آن که نشسته است وبلاگ فیلتر می‌کند یا مجری تلوزیون زندگی کرده‌ام در حالی که از نزدیک ندیدمشان و دورادور به غریبه‌گی با ایشان ادامه داده‌ام و حتی دستم نمی‌رسد با آن‌ها هموطن بشوم.

حالا همه‌ی این همه غریبه‌گی بدون آمادگی قبلی ست. یعنی قرار نبود من توی سرزمینی که به دنیا آمده‌ام این‌قدر غریبه باشم که٬ بود؟ قرار نبود برای هموطن بودن این‌قدر به تناقض فلسفی اخلاقی برسم که٬ بود؟ قرار نبود وقتی به زبان مادری با هم حرف می‌زنیم حرف هم را اصلن نفهمیم که٬ بود؟ حالا بروم یک جایی که دستکم اگر غریبه‌ام٬ اگر هموطن نیستم٬ اگر زبان نمی‌فهمم٬ از اول قرار باشد… آمادگیش را داشته باشم؛ خب؟

آن جا که نمی‌شود بتوانیم و توانستیم به هم می‌رسند باید اسمش معجزه باشد. ما ملتی بودیم که همه‌اش انتظار معجزه را می‌کشید و آن را یک روز پاییزی در صفحه‌ی تلوزیون خانه‌اش و روی زمین چمن استادیوم بیس‌بالی چند هزار کیلومتر آن‌طرف‌تر یافت پس ذوق کرد٬ به آسمان پرید٬ رقصید. فردای معجزه اما من همان گُهی بودم که دیروزش بودم. معجزه تمام شد و جایش را به واقعیت فرساینده‌ی زندگی داد. دیگر هم معجزه رخ نداد… البته رخ هم داد ولی… مثلن انتخابات ۸۴ هم و حتی انتخابات ۸۸ هم هم هم معجزه بودند ولی دیگر من توی جایگاه تماشاگرهای تیم استرالیا نشسته بودم همه‌اش. معجزه شد و سیل آمد و دنیا را آب برد و من هیچ هم سوار کشتی نبودم اصلن. انتخابات و دنیا را حتی بی‌خیال! بچسب به همان منی که گهی نبود و گهی هم نشد.

آن‌قدر بعضی وقت‌ها خسته شد؛ آن‌قدر بعضی وقت‌ها برید؛ آن‌قدر بعضی وقت‌ها -چه بشود چه نشود- دارد خفه می‌شود که دیگر بعید است خداداد عزیزی پیامبرگونه معجزه را بدوزد به تور دروازه و آن من حتی برود توی خیابان؛ چه برسد به لزگی رقصیدن وسط میدان ونک! حالا خوب می‌دانم فردای آن روز که خیابان‌ها را آذین بستند و مردم بی‌پینوشه‌گی را رقصیدند و بغل کردند و بوسیدند٬ من هنوز همان گهم که بوده‌ام. حالا هی با تردید از خودم می‌پرسم “آیا این هم یک تساوی ساده است؟!” حالا می‌ترسم آن روز بیاید و من نای خوشحال شدن هم نداشته باشم. به خودم می‌گویم برو جایی دورتر که شاید نمی‌شود‌هایت بشود می‌شود؛ شاید نمی‌توانم‌هایت بشود می‌توانم؛ شاید کمی خوشحال‌تر؛ کمی هم گهی شدی برای خودت! آن روز دستکم اگر تصویر خیابان‌های تهران را توی تلوزیونی ٬چند هزار کیلومتر آن‌طرف‌تر٬ ببینی شاید ذوق کردنت بیاید و نای دست‌افشانی و پاکوبی داشته باشی.

منطق ریاضی-فلسفی می‌گوید آدم‌ها عقل و شعور دارند و خودشان راه را از چاه تشخیص می‌دهند و پرهیز دادنشان از مراوده با فلان و بهمان توهین به عقل و شعورشان است. منطق فیزیولوژیک می‌گوید عقل آدم هوشیار در میانه‌ی بحث‌های روشنفکری یک چیز است و عقل همان آدمِ نشئه‌گی چشیده و خماری کشیده چیز دیگر. منطق هورمون‌ها می‌گوید غریزه نیرویی غالب است و هرچه به زمان خلوت و خواب و خمار نزدیکتر شوی٬ مهارناپذیرتر. منطق شیمی می‌گوید سطح تماس هرچه بیشتر٬ احتمال واکنش شیمیایی بیشتر.

حالا بحث من این نیست که کدام درست است؛ هوس را سرکوب کردن یا هوس را میدان دادن. این که در بین حیوانات٬ تن دادن ارادی به محدودیت (و البته نه هر محدودیتی) فقط و فقط شأن انسان است هم صحبت دیگری می‌طلبد. مشکل من آدم‌هایی ست که روی هوس دیگری سرمایه‌گذاری می‌کنند و وقتی آن دیگری را پرهیز می‌دهی٬ فریاد دادخواهانه سر می‌دهند که شئونات انسانی زیر پا گذاشته شد و به شعور و منطق انسان توهین شد. خوان آنتونیوی فیلم ویکی-کریستینا-بارسلونا را به خاطرم می‌آورند که اغواگرانه پای ویکی را از زیر میز لمس می‌کند و چند دقیقه بعد می‌گوید تصادفن پایش به پای ویکی خورده است و از او می‌خواهد به اصول رابطه‌ی زناشویی احترام بگذارد و به همسر خود خیانت نکند و چند روز بعدترش که چرخ روزگار همبستر‌هایش را از او گرفت با اصرار بر اصول عشق و رومنس٬ ویکی را باز به بستر خود می‌خواند.

تاسیس دانشگاه علوم پزشکی ایران در همین مکان فعلی ٬بزرگراه شهید همت٬ به سال ۱۳۵۲ بر می‌گردد. فهرست بلند بالایی از استادان خبره و پزشکان مشهور پایتخت سال‌ها برای سری در سرها داشتن زحمت کشیده‌اند. دکتر بیداری٬ دکتر رضوی٬ دکتر ناظرانی و خیلی‌های دیگر از الف تا یای طب را در کلاس‌های همین دانشگاه و راهرو‌های بیمارستان‌هایش آموخته‌اند و امروز استادان نامدار و دوست داشتنی همین دانشگاهند. دکتر محمد فرهادی استاد گروه گوش و حلق و بینی -از صاحبان سبک در پیوند حلزون گوش- اولین وزیر بهداشت و درمان خاتمی بود و لااقل خاطره‌ی آزمون‌های دستیاری مفتضح و انحلال دانشگاه از خود به جا نگذاشت. دکتر برومند٬ دکتر وثوق٬ دکتر اتوکش٬ دکتر فرقانی‌زاده٬ دکتر الهی٬ دکتر دانشی٬ دکتر احتشامی افشار٬ دکتر رزاقی‌آذر٬ دکتر فکرت٬ دکتر اقبالی٬ دکتر مجد٬ دکتر رسولیان٬ دکتر نصر اصفهانی٬ دکتر پسیان٬ دکتر زرگر٬ دکتر رسولی٬ و ده‌ها استاد دیگر که در بیمارستان‌های رسول و علی‌اصغر و اکبر‌آبادی و فیروزگر و شفا یحیائیان و هفت‌تیر و انستیتو روانپزشکی و هاشمی‌نژاد و … مشغول به تدریس بودند افتخارات دانشگاه ایران شمرده می‌شوند. صد‌ها پزشک عمومی و متخصص و استاد دانشگاه و فارغ التحصیلان رشته های پیراپزشکی و پرستاری و مامایی و … را همین کلاس‌ها و مریض‌خانه‌ها روانه‌ی گوشه گوشه‌ی ایران کرده‌ است. ولی دوست جان٬ یک عصر جمعه کافی ست تا وزیری که قرار است نشانه‌ی توانایی‌های زن ایرانی باشد چنان تشکیلات معظمی را منحل کند. از من اگر بپرسی می‌گویم از قضا بخش بزرگی از احترامم به زن مدیون خانم دکتر وثوق و خانم دکتر محلوجی و خانم دکتر کاشانیان و خانم دکتر رسولیان و خانم دکتر طلاچیان و … است که ساختن و درمان را و نه ویران کردن و کشتن را یادم داده‌اند.

دوست عزیز٬ انحلال دانشگاه ایران به بهانه‌ی جدایی کرج از تهران مثل این است که فردا بگویند دماوند شد استان و حالا باید دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی منحل شود. چند سال پیش که وزارت بهداشت آموزش پزشکی را از وزارت علوم تحویل گرفت قرار بود مدیریت بهداشت و درمان به دانشگاه‌های علوم پزشکی بپیوندد و ستاد‌های بهداشت و دارو درمان تحت عنوان معاونت جزئی از این دانشگاه‌ها را تشکیل بدهد. حضرات یادشان رفته است که دانشگاه دانشگاه است. عوض شدن حوزه‌های بهداشتی شهری و استانی دلیلی برای انحلال دانشگاه نیست. دانشگاه‌های علوم پزشکی اول دانشگاهند و بعد ستاد بهداشتی. هزار راه دیگر داشت حل مساله. طلیعه‌دار فرمول رئیس دولت در کوچ دادن عشایر تهرانی به سرحدات (!!!) بودن هم حدی دارد! می‌شد حوزه‌های بهداشتی جدید در همین تهران لعنتی تعریف کرد و از بار کاذب این سه دانشگاه کاست و در عوض به کیفیت  آموزش پزشکی پرداخت. می‌شد از دانشگاه ایران خواست که به ساماندهی و توانمندسازی دانشکده پزشکی کرج بپردازد. می‌شد گفت این صرفن یک تغییر و انتقال جغرافیایی ست. می‌شد ولی از سوی دیگر مگر نمی‌شد سازمان برنامه و بودجه را منحل نکرد؟ مگر نمی‌شد بر طبل انحلال علوم اجتماعی در دانشگاه‌های کشور نکوبید؟ مگر نمی‌شد دگراندیش را٬ صدا را٬ روزنامه را٬ و اصلن ذات جمهوریت را منحل نکرد؟ انحلال شتری ست که دارد خانه به خانه می‌آید و پشت درهایمان می‌خوابد. می‌گویم دانشگاه تهران نه٬ یک شتری حمله کرده است و دست بردار هم نیست. می‌دانم می‌گویی پیشگویی اجتماعی کار عالمانه‌ای نیست ولی دلم که دارد می‌ترکد این روزها و تو را دارد که غصه‌هایش را بشنوی می‌خواهد بگوید اگر این مملکت در سال‌های نزدیکی که خواهد آمد بدون سازمان برنامه و دیپلماسی خردمندانه و اقتصاد معقول ماند٬ بی دانشگاه علوم پزشکی ایران هم می‌ماند. من که هنوز امیدوارم روزگاری نه چندان دور رونق رفته به این دیار برگردد.

با پوزخند پرسید: “چه ربطی دارد؟” طبیعتن سوال نمی پرسید و منظورش این بود که ربطی ندارد و من موافقم که ربطی نداشت ولی یک جاهایی آدم رسالت الهی دارد که کم نیاورد.

بنابراین دنباله‌اش را گرفتم: “وقتی جزای تنبلی و توافق نداشتن بشود زندان‌های آقای دیکتاتور و شکنجه و اعدام٬ تجاوز هم می‌تواند جزای بازیگوشی و شیطنت کودک باشد. بالاخره، هم مردم حاکم می‌خواهند و هم بچه پدر!”

گفت: “منظور من از دیکتاتور٬ دیکتاتور خوب بود نه کسی که مردم خودش را زندانی و اعدام می‌کند؛ یکی مثل رضا شاه!”

دیدم الان اگر بگویم آن رضا خان هم لابد توی زندان قصر مشغول گلکاری و سرودن اشعار عاشقانه بوده است در می‌آید که تاریخ را تحریف کرده‌اند و رضا شاه جانم همانا مادر ترزا بوده است. گفتم: “پس منظور من هم از پیدوفیل٬ پیدوفیل خوب بود نه کسی که به بچه‌ی خودش تجاوز می‌کند. یکی مثل همین‌ها که فقط به چرخیدن توی سایت‌های پورن اطفال نابالغ قانعند و اگر هم تجاوز بکنند٬ فقط به بچه‌ی همسایه‌ها تجاوز می‌کنند.”

نداردهایی هم دارد. مثلن مستی مدام که ندارد؛ دارد؟ تن پر خواهش همیشه که نیست؛ هست؟ ورز می‌دهد دل آدمی را حتی گاه؛ نه؟ لرزیده و لهیده شاید رهایت کند کنجی و خودت بمانی و خودت. دست یاریگری شاید نباشد آن وقت دیگر. تابیدن نور امیدی هم حتی. بلور آرزو‌ها شاید بشکند. واژگون شود پشمینه‌ی رویا. سرد شود روزگار و سکوت ٬ناگهان٬ نفس از آرامِ پر غوغایت بگیرد.

عاشقی هم این دارد و هم آن.

شیر دارد و خط هم.

قمار است.

میل شکستن باش.

دمار در می‌آورد روزی. وحشت به سرت آوار می‌کند روز دیگر. سردت شاید بشود یک وقت. تاب بیاور اما. تمام نشو.

دنیا ست دیگر!

آب در دل تکان نخوردن‌ها فقط مال قصه است.

راه عاشقانه‌های دنیا راه دیگری ست.

میل رفتن باش.

پی‌نوشت: اگر این اوصاف را خواندید و فکر کردید این‌ها یعنی مازوخیزم٬ از دو حال خارج نیست. یا متن را درست نخوانده‌اید یا معنی مازوخیزم را نمی‌دانید.

* Underdog معادل فارسی که ندارد ولی یک معنیش می‌شود کسی که احتمال باختش در یک رقابت بیش از بُردش است. یک معنی دیگرش که بیشتر مد نظر بود٬ چیزی ست مثل نفر دوم بودن؛ کسی که انگار دارد پشت نفر اول می‌دود مگر به او برسد.

مکانیزم دیگری برای حل کردن مشکل بیمار سراغ ندارم. بنابراین برای چندمین بار کاری می‌کنم که بارها گفته‌اند و نوشته‌اند غلط است. جلوی چشمانش دست می‌کنم توی کیف پول خودم و ۵۰۰۰ تومان می‌دهم و می‌گویم برود قبض ویزیت بگیرد و با بقیه‌ی پول دارو تهیه کند. فکر می‌کنم او باید بداند که این پول بالاخره باید از جایی پرداخت شود و فعل او در واقع تکدی ست. شاید ٬این‌طور٬ فکری به حال خود بکند! همین است که حق می‌دهم اگر تا به حال یک نفرشان هم از بابت دستی گرفتن این ۵۰۰۰ تومان تشکر نکرده است. بعضن جوری برخورد کرده‌اند که انگار در کمال رضایت حقشان را از حلقومم در آورده‌اند. شاید حتی عکس نیتی که در به رخ کشیدن ذات فعل داشته‌ام٬ دارم تشویق و ترویجش می‌کنم و باید منتظر دهن به دهن شدن اخبار و صف طولانی‌تر رابین هودهای بیماری باشم که می‌خواهند سهمشان را از کیسه‌ی داروغه‌ی ابله بستانند.